سبك سازي ساختمان بحثي است كه به منظور كاهش خطرات زلزله مطرح شده است.
درهمين راستا ژاپني ها در چند سال اخير وزن مرده ساختمان ها را تا يك دهم كاهش داده اند كه به همين ميزان پايداري سازه ها در برابر زلزله افزايش يافته است. اين امر در ايران نيز با برگزاري همايش ها و سمينارهاي مختلف در حال گسترش است.
برخي از كارشناسان معتقدند،احداث خانه هاي چوبي به لحاظ سبك بودن، مقاومت ساختمان ها را در مقابل لرزش هاي احتمالي افزايش مي دهند. اين در حالي است كه اروپايي ها و ساكنان آمريكاي شمالي در احداث ساختمان هاي چوبي پيش رو هستند.
به اعتقاد علي مزروعي مدير بخش سازه مركز تحقيقات مسكن و ساختمان، «ساختمان هاي چوبي قاعدتاً سبك تر از ديگر سازه ها هستند، بنابراين در مقابل لرزش هاي اجتماعي نيز مقاوم ترند.»
فن آوري روز در احداث سازه هاي چوبي
خانه هاي چوبي، گرچه در گذشته به صورت سنتي در برخي نقاط كشور، احداث مي شد، اما با ورود تكنولوژي ساخت اين نوع ساختمان ها از سوئد و اسكانديناوي، از ابتداي سال جاري به صورت پيش ساخته انجام مي شود. به طوري كه همزمان با پي كني ساختمان فوندانسيوني مناسب از چوب در طول 15 تا 30 روز در كارخانه ساخته مي شود.
محسن عظيم علمي به عنوان باني احداث اين سازه ها، سرعت در ساخت، افزايش كيفيت، ارتقاي كنترل كيفي و نيز كاهش خطاي كارگري را از شاخصه هاي اين نوع سازه ها مي داند و مي گويد: «محاسبات سازه اي كه براساس UBC آمريكا تدوين شده با سيستم مقررات علمي ساختمان ايران تطبيق شده است و از آن جا كه ايران داراي اقليم هاي گوناگون است، در اين آيين نامه هم شرايط آب و هوايي مختلف در نظر گرفته شده است.»
وي با بيان اين كه« اين شركت با ظرفيت توليد 90 هزار متر مربع در سال قابليت توليد ساختمان هاي ويلايي و طبقاتي (تا چهار طبقه) و با كاربرد مسكوني، اداري و آموزشي را دارد»، گفت: «سرعت در ساخت، افزايش كيفيت ،ارتقاي كنترل كيفي و نيز كاهش خطاي كارگري از شاخصه هاي اين سازه ها هستند. همچنين عايق هاي صوتي، حرارتي و رطوبتي به كار رفته در اين سازه ها، صرفه جويي در مصرف انرژي را به دنبال دارد.»
تامين مواد اوليه خانه هاي چوبي
با اين همه به نظر مي رسد احداث خانه هاي چوبي، به لحاظ نابودي جنگل ها عاملي در جهت تخريب محيط زيست است.
اين در حالي است كه محسن عظيم علمي، مي گويد: «روسيه منبع عظيم چوب است و محصولات خود را به تمام دنيا صادر مي كند. بنابراين با واردات اين محصولات، به منابع چوبي كشور لطمه اي وارد نمي شود.»
از طرف ديگر سيدحسن مرتضي زاده كارشناس معماري مي گويد:«واردات چوب به نفع اقتصاد كشور نيست.زيرا قيمت اين چوب ها بسيار گران است و موجب افزايش قيمت تمام شده ساختمان مي شود.»
به گفته علي مزروعي نيز خانه هاي چوبي در بسياري از كشورها كه مواد اوليه عظيمي دارند، به صورت سنتي ساخته مي شود، اما كمبود چوب، در كشور ما و واردات آن، ضررهاي اقتصادي را به دنبال دارد.»
وي با بيان اين كه بحث اقليم نمي تواند بازدارنده باشد، مي گويد:«مقاوم سازي اين ساختمان ها مورد تاييد است،اما علاوه بر هزينه تامين مواد اوليه، بحث نگهداري نيز مطرح است كه بايد توجيه اقتصادي داشته باشد.»
قاسم حيدري نژاد رييس مركز تحقيقات ساختمان و مسكن نيز مشكل عمده در اين زمينه را كمبود صنايع چوب در كشور مي داند و مي گويد:«گرچه سازه هاي چوبي مزاياي بسياري دارند، اما براي سبك سازي بهتر است گزينه هاي بهتري را انتخاب كنيم تا نياز به واردات مواد اوليه نداشته باشيم.
در همين حال، محسن عظيم علمي واردات چوب از روسيه را با واردات سيمان و ديگر مصالح ساختمان مقايسه مي كند و مي گويد:«قيمت تمام شده اين سازه ها تفاوت چنداني، با سازه هاي ديگر ندارد و قابل رقابت با سازه هاي فولادي و بتني است.»
وي با بيان اين كه« در اين روش هشت تا 13 درصد يك ساختمان از چوب است و بقيه مصالح متريال عمومي ساختمان است»، گفت: «در حال حاضر كشور واردكننده سيمان و فولاد است، ما هم با توجه به ظرفيت توليد به همان ميزان چوب وارد مي كنيم كه توليدكنندگان ديگر سيمان و يا فولاد وارد مي كنند.»
گسترش صنعت چوب
حال با توجه به اين كه كارشناسان قابليت هاي ساختمان هاي چوبي را تاييد مي كنند و اين صنعت در بسياري از كشورها نيز به كار مي رود به نظر مي رسد قبل از توسعه فن آوري احداث اين سازه ها، فرهنگسازي و گسترش صنعت چوب در كشور ضروري باشد.
سيدحسن مرتضي زاده كارشناس معماري كه تحقيقاتي در زمينه معماري با چوب انجام داده ، مي گويد: «معماري ساختمان هاي چوبي مساله پيچيده اي است كه ارتباط مستقيمي با صنعت چوب دارد.»
به اعتقاد وي« از آن جا كه در كشور ما به شكل طبيعي چوب وجود ندارد مي توان ادعا كرد كه صنعت چوب كشور در حد صفر است.»
مرتضي زاده با تاكيد بر اين كه «صنعت چوب كشور به ساخت ميز و صندلي محدود مي شود»، گفت:«بسياري از كشورها مانند مالزي،سوئد و...حتي با چوب برج سازي هم مي كنند.اما در كشور ما علاوه بر كمبود چوب،تخصص و معلومات كافي نيز در اين زمينه وجود ندارد
