چگونه مقاومت ساختمان مسکوني خود را در مقابل زلزله هاي احتمالي ارزيابي کنيم؟
ارزيابي آسيب پذيري لرزه اي ساختمان هاي موجود، عملکرد آنها را در مقابل زلزله هاي احتمالي آتي پيش بيني مي کند. شما مي توانيد با يک بررسي ساده و بر اساس مراحل ذکر شده در ذيل، ساختمان خود را ارزيابي و در صورت نياز، با مراجعه به متخصصان مهندسي زلزله، تدابيري براي مقاوم سازي آن اتخاذ کنيد.
در مناطق زلزله خيز، ساختمان بايد به گونه اي طراحي و اجرا گردد که در مقابل زلزله هاي متوسط (مثلاً تا شدت VII مرکالي اصلاح شده) به اسکلت ساختمان آسيبي نرسد. البته همان طور که قبلاً نيز گفته شد آسيب هاي جزئي به اثاثيه ي منزل، شيشه ها، قاب عکس ها، ... قابل قبول است، اما در مقابل زلزله هاي شديد (مثلاً تا درجه XI مرکالي اصلاح شده) نبايد ساختمان فرو بريزد، اگر چه احتمال وارد آمدن آسيب هاي قابل ملاحظه به اسکلت ساختمان وجود دارد.
* توجه از احداث ساختمان در مناطق زير پرهيز شود:
1- در نزديکي و روي گسل ها
2- در زمين هاي سست و خاک هاي رسي و نخاله هاي ساختماني
3- در لبه ي شيب ها يا پرتگاه ها
4-در زمين هايي با شيب تند و ناپايدار
براي يک ارزيابي ساده بايد ابتدا بر اساس جدول 1 که در آن معيارها و سئوال هاي مورد نظر قيد شده است، به ساختمان خود نمره دهيد و آنگاه اين نمره را با جدول 2 مقايسه کنيد. در اين حالت شما پي خواهيد برد که ساختمان شما در يک نگاه کلي چه وضعيتي دارد. نسبت خسارت کل ساختمان را مي توان به روش زير محاسبه کرد(روي تصوير پايين کليک کنيد):
فرمول محاسبه خسارت ساختمان L1 , L2 , L3 , L4 , L5 , L6 نمرات مربوط به سئوال هاي شش گانه مي باشند که با توجه به شدت زلزله ي مورد نظر انتخاب مي شوند. اين نسبت قاعدتاً بايد بين 0 تا 1 باشد. از اين رو اگر نتيجه ي محاسبه بيش از 1 گرديد، بايد همان عدد 1 در نظر گرفته شود. پس (روي تصوير پايين کليک کنيد) :
در جدول 1 براي هر کدام از موارد فوق نمراتي تعيين شده است که هر چه نمرات پايين تر باشد، بيانگر وضعيت بهتر موارد قيد شده است. در صورتي که پاسخ به هر کدام از موارد فوق براي شما ميسر نمي باشد، با يک مهندس عمران مشورت نموده و از ايشان کمک بگيريد.
جدول 1 با کمي دقت در جدول 1 پي مي بريم که:
مي بايست ساختمان در حداقل شيب احداث شود.
ساختمان در زمين هاي سخت بنا شود.
ساختمان مي بايست داراي سيستم سازه اي مناسب باشد که اين سيستم مي تواند از نوع فلزي، بتوني يا در ساختمان هاي آجري حتماً با کلاف قائم و افقي باشد.
سقف ساختمان از نوع دال بتوني باشد.
پلان ساختمان متقارن و داراي حداقل بيرون آمدگي و تو رفتگي باشد.
نهايتاً اينکه ساختمان به نحو مطلوب و مهندسي ساز اجرا شده باشد.
جدول 2 ساختمان هاي مقاوم در مقابل زلزله
اگر اصول کلي و معيارهاي ذيل در يک ساختمان به اجرا در آيد، اين ساختمان مي تواند در برابر زلزله هاي شديد، مقاومت مناسبي را داشته باشد:
1- تهيه ي نقشه هاي معماري و سازه اي همراه با دفترچه ي محاسباتي که به تأييد مهندسان سازمان نظام مهندسي کشور رسيده باشد.
2- استفاده از مصالح استاندارد: مصالح استاندارد داراي کيفيت مطلوب بوده و بايد به تأييد مؤسسه ي استاندارد و تحقيقات صنعتي ايران يا مرکز تحقيقات ساختمان و مسکن، رسيده باشد.
3- اجراي صحيح کليه ي مراحل ساخت ساختمان: اجراي ساختمان مي بايست توسط مهندسين صاحب صلاحيت به انجام رسيده و در تمام مراحل تحت نظارت مهندس ناظر به انجام رسد.
خوشبختانه در حال حاضر، علم مهندسي زلزله به گونه اي پيشرفت نموده است که در صورت به کارگيري اصول و ضوابط فني، ساختمان مي تواند در مقابل ارتعاشات و حرکات ناشي از زمين لرزه مقاوم باشد و صدمه اي براي ساختمان و ساکنان آن ايجاد نکند
